Thời Trang Thủy Thủ Mặt Trăng

      36
Sailor Moon và biệt đội Sailor Guardians của cô đã trở thành một biểu tượng của nền văn hóa Nhật Bản vào đầu thập niên 90. Tuy đã gần 30 năm trôi qua nhưng dường như kiệt tác của cây cọ Naoko Takeuchi chưa bao giờ hạ nhiệt. Đặc biệt, điều làm nên tính biểu tượng của tác phẩm không chỉ nằm ở cốt truyện mà bao gồm cả thẩm mỹ thời trang.

Bạn đang xem: Thời trang thủy thủ mặt trăng



Lấy bối cảnh tại thành phố Tokyo hiện đại của Nhật bản, cốt truyện xoay quanh nhân vật chính Usagi Tsukino, một nữ sinh trung học hậu đậu, đam mê chơi game và hay khóc nhè, sau cuộc gặp gỡ với chú mèo Luna đã trở thành chiến binh vũ trụ Sailor Moon để tìm Pha lê bạc huyền thoại và đánh bại Vương quốc Bóng Tối. Cùng nhóm bạn của mình là chiến binh khác là Thủy thủ Sao Thủy (Sailor Mercury), Thủy thủ Sao Hỏa (Sailor Mars), Thủy thủ Sao Mộc (Sailor Jupiter), Thủy thủ Sao Kim (Sailor Venus) và Tuxedo Mặt Nạ (Tuxedo Mask) qua từng phần khác nhau và cả các phần spin-off, đã đồng hành cùng nhau trên hành trình tiêu diệt cái ác, bảo vệ Trái Đất và hệ vũ trụ. Phát hành lần đầu tiên tại Nhật Bản lần đầu tiên và năm 1992, Sailor Moon không chỉ gây sốt ở Nhật mà còn là món ăn tinh thần yêu thích khắp các châu lục. Tại Việt Nam, từ năm 1994 bộ Thủy thủ Mặt Trăng tuy chỉ là hàng nhái, được các hoạ sĩ Việt Nam vẽ dựa theo một cách vụng về và cắt dán từ Anime Book của Sailor Moon, sau đó được mua bản quyền chính thức bởi Nhà xuất bản Kim Đồng, Thủy thủ Mặt trăng gắn liền với tuổi thơ của 8X, 9X đời đầu và vẫn duy trì sức nóng của mình tại thời điểm hiện tại, độ tuổi nào cũng bị hấp dẫn bởi Usagi và Sailor Guardians.

Takeuchi không chỉ khiến khán giả mê hoặc bởi câu chuyện về công lý, tình bạn và tình yêu mà còn hớp hồn người đọc bởi thời trang của nhân vật qua từng trang giấy. Sự chỉn chu của tác giả đến từng chi chiết khiến Sailor Moon trở nên đặc biệt: thời trang của các nhân vật trong Thủy thủ Mặt trăng cũng thú vị như cốt truyện của nó vậy. Vốn dĩ là một người có một niềm đam mê đặc biệt với thời trang, đặc biệt là với thời trang cao cấp (high-fashion), Takeuchi đã lấy cảm hứng từ những sàn run-away của những năm 1990s, đưa các thiết kế của Thierry Mugler, Chanel và Yves Saint Laurent,... vào những nhân vật đầy phong cách của bà.



Tác giả đã tiếp cận khán giả bằng cách những cách vô cùng gần gũi và thân thuộc với người đọc: lấy chất liệu từ chính văn hóa của mình, khiến các nhân vật thu hút và dễ nhận biết với công chúng hơn. Từ đồng phục đến trường của các cô gái, được vẽ từ chính dáng hình của đồng phục nữ sinh Nhật Bản, khi biến hình thành các chiến binh, bộ đồng phục của các nữ anh hùng vũ trụ cũng dựa trên hình dáng bên đầu của sailor fuku: váy được thiết kế ngắn hơn so với hình dáng gốc, được thêm miếng đệm vai. Phụ kiện đi kèm là găng tay, vòng choker và vương miện. Mỗi chiến binh sẽ mang một màu sắc khác nhau. Các biến thể nhỏ trên mỗi bộ fuku của các cô gái tương ứng với bộ đồng phục học sinh của học trông như thế nào. Phong cách nghệ thuật vừa đơn giản vừa tinh tế thể hiện qua các nét vẽ của Takeuchi thể hiện được sự am hiểu của bà trong nền văn hóa nước nhà, và góp phần nhân rộng độ phổ biến của nó.
Bộ sưu tập haute couture của Christian Dior mùa Xuân/Hè 1992 được đặt tên "In Balmy Summer Breezes" (Trong gió mùa hè Balmy), nó là "một bộ sưu tập nữ tính, dành cho người phụ nữ Paris cảm nhận làn gió Paris, màu sắc và hoa của nó", như Giám đốc Sáng tạo Gianfranco Ferré phát biểu với báo chí Ý. Trong số những bộ vest, mũ rộng vành và váy dạ tiệc với sắc màu dành cho mùa hè từ màu hoa oải hương đến màu hoàng hôn, là một chiếc váy bằng voan được mô phỏng theo một cây cột của Hy Lạp mang tên "Palladium". Chiếc váy này, từ sự tôn trọng của nhà thiết kế với kiến trúc Hy Lạp, đã tạo nên một dấu ấn đáng kể trong lịch sử văn hóa đại chúng trong những năm tiếp theo. Một phần trong đó là bởi vì, như bất kỳ đứa trẻ nào của những năm 1990 sẽ dễ dàng nhận ra chiếc váy được diện bởi Princess Serenity và Neo Queen Serenity - bản thân trong quá khứ và tương lai của Sailor Moon. Sự xuất hiện của chiếc váy này là dấu hiệu của sự phát triển cốt truyện chính: Vào cao điểm của mỗi năm phần, Thủy thủ Mặt Trăng sẽ loại bỏ bộ đồng phục lấy cảm hứng từ fuku sailor của mình để chuyển sang bộ trang phục hoàng gia, qua đó cô có thể giải phóng sức mạnh chưa từng được khai thác. Điều đó khiến chiếc váy không chỉ là một tuyên ngôn thời trang mà còn là biểu tượng của sức mạnh tinh thần. 
Những chiến binh thủy thủy khác, được vẽ như các cô cô gái ở độ tuổi 14- 17, có xu hướng mặc những bộ váy áo của thập niên 90s. Hotaru Tomoe – Thủy thủ Sao Thổ lại được khoác lên bộ cánh ôm sát màu đen với những đường cut-out đầy tinh tế, nhằm tôn lên vẻ đẹp bí ẩn và có phần “nguy hiểm” của nhân vật này. Tác giả đã vẽ lại thiết kế mà Thierry Mugler đã ra mắt vào năm 1992. 
Sailor Pluto (Thủy thủ Sao Diêm Vương), người bảo vệ thời gian mang đến cái nhìn u ám và trưởng thành hơn. Trong Pretty Soldier Sailor Moon phần 3, cô mặc sản phẩm từ Chanel mùa Xuân/Hè năm 1992, một chiếc váy thiết kế từ lụa crepe vừa vặn tôn lấy dáng người màu đen được đính các sợi dây chuyền vàng. Naomi Campbell và Christy Turlington đã làm mẫu cho nó vào năm 1992, Penelope Cruz đã mặc nó vào năm 2009 và Lily-Rose Depp đã mặc nó tại Met Gala 2019. 
Sailor Moon còn đi sâu vào thế giới thời trang với trang phục dành cho các nhân vật phản diện. Bộ trang phục Christian Lacroix từ bộ sưu tập Thu/Đông năm 1992/1993, là nguồn cảm hứng đằng sau chiếc áo corset, vòng cổ và dải băng cài tóc của nhân vật Calaveras. Chiếc áo choàng màu hạt dẻ và tím mà Kate Moss mặc cho quảng cáo Opium của Yves Saint Laurent năm 1994 là tiền đề cho trang phục của Black Lady.
Nhưng nguồn cảm hứng chính đằng sau những nhân vật phản diện quyến rũ đa phần đều đến từ các tác phẩm của nhà thiết kế Thierry Mugler. Một chiếc váy tutu nhiều lớp mặc bên ngoài semi-sheer catsuit từ bộ sưu tập mùa Thu/Đông 1992 của ông ấy, kết hợp với kiểu tóc cầu kỳ, là nguồn cảm hứng cho nhân vật phản diện Koan. Trong khi chiếc váy nàng tiên cá lấp lánh màu xanh nhạt kết hợp với găng tay opera (mùa Thu/Đông 1992) được biến thành bộ đồ liền thân cho nhân vật Nữ hoàng Beryl.
Không chỉ vẽ các sản phẩm may mặc của các nữ thủy thủ bằng niềm đam mê thời trang cao cấp của mình, ý tưởng tạo hình của tác giả Takeuchi còn lấy từ hội họa và nghệ thuật. Bà từng thổ lộ rằng "Tôi muốn thực hiện một bức tranh theo phong cách của họa sĩ người Séc nổi tiếng trong giới họa sĩ truyện tranh shoujo (loại manga nhắm tới độc giả là những cô gái vị thành niên), Alphonse Mucha". Do đó, bà đã mô phỏng lại chính xác hình ảnh Neo Queen Serenity mặc một chiếc váy hoa trễ vai bởi những đường thêu tinh xảo trên vạt áo, như bức tranh “Reverie” nổi tiếng của Mucha trong một cảnh truyện.
(Một bức vẽ khác của tác giả Takeuchi với ý tưởng từ tác phẩm "Morning Star" của họa sĩ Alphonse Mucha)
Không dừng ở đó, bà còn miêu tả lại cảnh quay tràn ngập tình yêu của giữa hai diễn viên Bette Davis và Henry Fonda trong bộ phim Jezebel từng đoạt giải Oscar năm 1938, thể hiện qua artwork của Thủ thủ Mặt Trăng và Tuxedo Mặt Nạ. Và một phân cảnh tình cảm khác của cặp đôi từ Sailor Moon được vẽ từ poster bộ phim "Too hot to handle" (1991).

Xem thêm: Nghệ Sĩ Chí Tài Dùng Cây Đàn Guitar Nào Đánh Bài Nhỏ Ơi, Chí Tài Vừa Đàn Vừa Hát Hongkong1 Cực Hay


(Phân cảnh trong phim Jezebel và Sailor Moon)
(Poster phim Too hot to handle)
Liệu các hình vẽ của Sailor Moon có đang vi phạm bản quyền?
Naoko Takeuchi đã không ít lần chia sẻ sự yêu mến của cô dành cho các thiết kế đến từ các sàn diễn của haute couture, cũng như các bức vẽ của họa sĩ Alphonse Mucha và "cống hiến cuộc đời mình để sưu tập đồ cổ treo tường trường phái Tân Nghệ Thuật (art nouveau)" - bà phát biểu trong cuốn Sailor Moon Artbook II. 
Nữ tác giả luôn chia sẻ nguồn gốc của hình vẽ của mình. Thêm vào việc thời điểm vẽ Sailor Moon (những năm 90s), các bộ luật về việc bản quyền các thiết kế nghệ thuật vẫn còn là một khái niệm mơ hồ (tương tự với bối cảnh sao chép - lấy ý tưởng tại Việt Nam hiện tại). 
Hơn nữa, thời trang được quy vào nhóm ngành công nghiệp sản xuất và được phân loại là mặt hàng chức năng. Vậy nên, việc tác giả sử dụng hình dáng chúng của sản phẩm và vẽ lại chúng, không bao gồm các ký hiệu mang đặc tính thương hiệu (như mẫu logo Chanel, Versace,...) thì vẫn không được tính là vi phạm bản quyền (chỉ trừ trường hợp các nhãn hàng lên tiếng vì điều này).
Các mangaka (họa sĩ truyện tranh) thời kỳ đó, đều mang một đặc tính chung và rõ nhất là phát triển nhân vật và cốt truyện mang tính biểu tượng của riêng mình. Còn bối cảnh và trang phục thì lấy ý tưởng từ mọi điều trong cuộc sống: có thể đến từ đời sống xã hội xung quanh, hay từ nghệ thuật, art decor, hay xa hơn nữa là cyberpunk, steampunk,... Nhưng điều giống nhau nhất, là đều dùng những hình ảnh minh họa của mình để vẽ nên những khát khao của con người. Liệu mấy ai có cơ hội được trải nghiệm những sản phẩm đến từ haute couture, nhưng chiêm ngưỡng nó qua những trang truyện thì đơn giản hơn nhiều.
Sailor Moon đã trở thành một tác phẩm vượt thời gian, trở thành bộ truyện dành cho thanh thiếu niên mọi thời đại. Nó tỏa sáng không chỉ trong văn hóa hóa truyện tranh mà cả trong thời trang. Trong khi Takeuchi minh họa các sản phẩm lấy cảm hứng từ thời trang và định hình vũ trụ manga của bà, chúng ta cũng thấy điều ngược lại xảy ra: các sản phẩm thời trang đã lấy cảm hứng từ bộ truyện Sailor Moon.
Nhà thiết kế đến từ ngôi trường danh tiếng Central Saint Martins, một trong 20 nhà thiết kế bước vào chung kết cuộc thi LVMH Prize 2019, Kevin Germanier tại Tuần lễ Thời trang Paris 2019 đã thu hút sự chú ý với BST ready-to-wear lấy ý tưởng từ các cô gái trong Thủy thủ Mặt Trăng. BST được thiết kế theo chủ nghĩa tối đa, kết hợp những chất liệu nổi bật và phom dáng mang hơi hướng cổ điển với những mẫu váy áo làm từ sequin lấp lánh, vải metallic đính bèo nhún hay tua rua chiếm đại đa số trong BST của anh.
Naoko Takeuchi lấy cảm hứng từ các thiết kế độc đáo của các Nhà thiết kế hàng đầu thập niên 90s, còn Kevin Germanier lấy cảm hứng từ các trang giấy của Sailor Moon, liệu đây có phải là vòng lặp khép kín của minh chứng cho việc các nhà thiết kế đang "sao chép" lẫn nhau. "Sao chép" ở đây chỉ mang tính chất tương đối, bởi vì sự thật rằng để sáng tạo ra một ý tưởng hoàn toàn mới trong thời trang hiện đại không phải là điều dễ dàng. Nhưng có một điều chắc chắn cần khẳng định rằng, các mẫu thiết kế trong quá khứ được Sailor Moon ý tưởng, đều là những sản phẩm độc nhất, mang tính biểu tượng mà thời điểm hiện tại, rất khó để các nhà sáng tạo trẻ có thể đem đến cho thị trường. 
Thời gian gần đây, thời trang của các cô gái Thủy thủ Mặt Trăng gây chú ý trở lại trên các phương tiện truyền thông xã hội qua các đoạn clip ngắn trên TikTok hoặc Youtube. Vậy nó ảnh hưởng như thế nào với Gen Z?
Với nét vẽ đặc trưng của mình, các nhân vật của Takeuchi rất dễ để nhận biết: một nụ cười luôn sáng, bím tóc dài và biểu tượng mặt trăng. Bạn có thể vẽ ra một loạt các nhân vật giống nhau, nhưng điều khiến cho nhân vật của bạn được mọi người ghi nhớ mãi là nhân vật khiến ai cũng liên tưởng ngay đến khi nhìn thấy các dấu hiệu đặc trưng đi kèm, với Takeuchi, đó là Usagi/Serenity. Bằng cách lấy những mảnh ghép thời trang cao cấp kết hợp với các nhân vật và khiến nó trở thành biểu tượng, nữ tác giả đã thành công đến mức mà mà ngay từ đầu, một số người thậm chí còn không biết chúng là những trang phục đến từ các sàn diễn haute couture ban đầu. Sàn diễn thời trang cao cấp thì xa hoa, lộng lẫy, hào nhoàng nên không phải ai cũng có mối bận tâm đặc biệt đến chúng, nhưng việc tìm niềm vui qua những trang truyện thì có. Bởi nó gần gũi và là món ăn tinh thần dài lâu. Kết hợp cả yếu tố thời trang vào trong truyện tranh, Takeuchi không phải là người đầu tiên, nhưng bà là người khiến chúng trở thành một dấu ấn riêng biệt, biến chúng thành tác phẩm nghệ thuật thị giác thật sự với sức hấp dẫn lâu dài bên cạnh cốt truyện và những nhân vật khó quên. Nó làm tiền đề cho việc các Thế Hệ Z muốn tìm hiểu về bộ truyện hơn.
Do sức ảnh hưởng của bộ truyện đã vượt ra khỏi biên giới Nhật Bản, khiến nó trở thành cuốn sách/đầu anime gối đầu giường của các tín đồ yêu truyện tranh khắp thế giới. Naoko Takeuchi đã tạo ra một vũ trụ các cô gái chiến binh yêu hòa bình với sức mạnh phi thường bảo vệ hệ thiên hà. Ở đây, trung tâm của bộ truyện là nữ, càng nói lên việc nâng cao quyền nữ trong thập niên 90s. Mặt khác, các nữ anh hùng của Takeuchi vô cùng gần gũi và đời thường, họ cũng có khuyết điểm (như Usagi hậu đậu và hay khóc) hay những vấn đề bình dị trong đời sống như việc thầm thích một bạn trai, các mối quan hệ bạn bè mâu thuẫn và cách để hòa giải. Nhưng qua tất cả, họ đều cố gắng nỗ lực để phát triển bản thân. Sức mạnh không chỉ thể hiện bằng hiện tượng siêu nhiên, mà sức mạnh còn thể hiện qua cả sợi dây gắn kết giữa tình cảm gia đình, tình bạn và tình yêu.
Qua các cảnh vẽ từ bộ truyện, đặc biệt là các cảnh vẽ đời sống thường ngày, ta có thể thấy được các hình tượng ăn mặc đặc trưng của các cô gái Nhật lúc đó: váy ngắn, áo dáng crop, các kiểu áo khoác denim, quần jean ôm,... Các cô gái trông rất thoải mái, tự do và đầy phong cách. Nhìn chung, Sailor Moon chứa đầy những xu hướng và cảm hứng thời trang tốt nhất của thập niên 90. Điều này vô hình chung lại phù hợp với thế hệ Z hiện tại, khi mà việc tự do là chính mình, không ngại thể hiện bản thân với những chiếc váy ngắn, những chiếc áo crop-top,... qua những hình chụp trên Instagram. Nó hợp với Sailor Moon ở khía cạnh lifestyle, những vấn đề quen thuộc hằng ngày như chuyện tình cảm, bạn bè, gia đình và cả việc ăn mặc như thế nào để thể hiện được bản thân tốt nhất, nhưng đều được cường điệu hóa lên nhiều lần. Đã gần 30 năm trôi qua kể từ tập truyện Sailor Moon đầu tiên, đồng nghĩa với sự cởi mở của xã hội ngày càng được nâng cao, lấy cảm hứng từ đó, các bạn trẻ vẫn học theo các cách phối đồ, cấu trúc màu sắc của Sailor trong các hình ảnh đăng tải trên Instagram/Facebook cũng như các clip trên Youtube và Tiktok.
Qua đó, phong cách sống và hình tượng các nhân vật quen thuộc của nó là nguồn cảm hứng cho Gen Z muốn học theo.
Sailor Moon, không chỉ là loạt truyện, loạt phim hoạt hình cổ điển của những tín đồ manga/anime thập 90s, mà nó còn là một tác phẩm thị giác nghệ thuật nổi tiếng và có ảnh hưởng. Sự phổ biến của nó trên các phương diện truyền thông, tập trung vào thời trang của các chiến binh, là minh chứng rõ nét nhất cho điều đó. Đây còn là điểm giao thoa giữa thời cao cấp và văn hóa truyện tranh Nhật Bản, vốn đã rất nổi tiếng bởi nét riêng biệt và độc đáo. Như một bài báo của DAZED đã khẳng định: "Với việc nhiều người sáng tạo nội dung trẻ hơn xuất hiện mỗi ngày để tạo ra và lưu trữ thời trang của Sailor Moon, điều đó chỉ khẳng định lại những gì người hâm mộ của tác phẩm ở khắp mọi nơi đã biết: vượt thời gian, năng động và đôi khi kỳ lạ - Sailor Moon sẽ không bao giờ lỗi thời."